Vấn đề cải tạo chung cư cũ, nhất là ở Hà Nội đang làm “nóng” dư luận trong những ngày vừa qua, nhất là khi UBND thành phố công bố kết quả đánh giá chừng độ hiểm nguy của 42 chung cư cũ, trong đó có 2 tòa nhà hiểm nguy ở chừng độ D cần phải di dân gấp.
Những người đang sinh sống tại các khu chung cư cũ xuống cấp, hiểm nguy ở chừng độ D trên địa bàn thành phố Hà Nội như khu chung cư G6A Thành Công, khu nhà A Ngọc Khánh, quận Ba Đình… đang vô cùng bất an về những “chuồng cọp” đè nặng lên sức chịu lực có hạn của các tòa nhà có tuổi đời cả nửa thế kỷ, người dân còn thấp thỏm hơn khi chỉ nhìn bằng mắt thường cũng thấy tình trạng sụt lún, thậm chí các tòa nhà bị nghiêng, tách dần khỏi nhau tới mức người có thể chui lọt.
“Tòa nhà này xây đã quá lâu, nhiều nhà còn cơi nới quá rộng, vữa rơi xuống đầu. Khi bản lĩnh chịu lực của tòa nhà yếu đi, những chuồng cọp cơi nới có thể bị đổ sập bất kỳ lúc nào”.
“Nền nhà thấp mà trần nhà cũng thấp nên cứ tới mùa mưa nước ngập lên tới đầu gối. Nhưng tôi không nhất trí chuyển di đi nơi khác vì ở đây sinh hoạt đã quen rồi”.
“70% nhân dân ủng hộ trong việc tái định cư hoặc để Nhà nước sửa chữa vì cũng rất mong muốn có những chỗ ở khang trang. An cư thì mới lạc nghiệp nên chúng tôi thực tình ở đây cũng rất thấp thỏm lo âu, không thể lường trước được…”.
Trên đây là một số ý kiến của các hộ dân đang sống tại các khu vực chung cư cũ tại Hà Nội. Trong khí đó, các biện pháp cải tạo chung cư cũ của Hà Nội thời kì qua chưa hiệu quả, cho thấy sự ì ạch, loay hoay và rất nhiều vướng mắc chưa được tháo gỡ. Theo các chuyên gia, để cải tạo chung cư cũ hiệu quả là cần có sự thay đổi, đột phá trong cơ chế, chính sách, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa chủ đầu tư và người dân.
Bà Lê Thị Thanh, Tổ trưởng Tổ dân phố nhà A Ngọc Khánh cho biết, người dân mong ngóng được cải tạo nhà chẳng khác nào nắng hạn đợi chờ mưa. Nhưng cải tạo thế nào, cơ chế, chính sách ra sao lại là vướng mắc khiến họ đang rất hoang mang. Bài học nhãn tiền là những người “hàng xóm” ở tòa chung cư C7 và B6 Giảng Võ đã đồng ý rời đi thuê nhà ở tạm để cải tạo chung cư, nhưng gần chục năm đã trôi qua mà nhà vẫn chưa thấy đâu.
“Nhân dân rất là mong mỏi nhưng cũng rất hoang mang. Bởi vì gần đây có mấy chung cư cũng đã được xây dựng lại trong đó có nhà C7 và nhà B6. Nhà C7 kéo dài gần chục năm, nhà B6 cùng thời điểm với C7 tới hiện nay thì vẫn đang nằm im. Người dân lo lắng khi đi tạm cư sẽ không biết tới bao giờ mới được tái định cư vì không biết chủ đầu tư có thực hành đúng tiến độ hay không”, bà Thanh nói.
Hà Nội mới công bố 42 chung cư cũ thuộc diện hiểm nguy cấp thiết phải di dân. (Ảnh minh họa: KT)
Tâm trạng lo lắng của người dân cũng ngổn ngang như chính việc cải tạo chung cư cũ vậy. Trên địa bàn Hà Nội hiện có hơn 1.500 chung cư cũ được xây dựng chính yếu từ năm 1960 tới cuối những năm 1980, một số nhà xây dựng từ trước năm 1954.
Năm 2007, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 34 quy định về một số giải pháp để thực hành việc cải tạo xây dựng lại các chung cư cũ bị hư hỏng, xuống cấp, để tới năm 2015 căn bản hoàn thành việc cải tạo, xây dựng lại các chung cư cũ có nguy cơ sụp đổ. Hà Nội cũng đã có chủ trương về việc cải tạo chung cư cũ từ đầu những năm 2000, thế nhưng tới nay, Hà Nội mới cải tạo được tất cả là 14 chung cư, tức là chỉ đạt hơn 1%.
Câu hỏi đặt ra là vì sao quyết tâm cao, nhưng việc cải tạo chung cư cũ của Hà Nội vẫn ì ạch? Chủ tịch Tổng hội Xây dựng Việt Nam – ông Trần Ngọc Hùng cho rằng, nguyên nhân chính yếu vẫn là do cơ chế, chính sách hiện nay không giải quyết được mối quan hệ về lợi ích giữa chủ đầu tư và người dân ở chung cư cũ.
Chủ trương trước đây là xã hội hóa việc cải tạo chung cư cũ, giao cho các nhà đầu tư trực tiếp khảo sát, làm việc với dân, thậm chí được phép làm quy hoạch cụ thể, được xây dựng cao tới 21 tầng, diện tích được mở mang… Vì thế, lúc đó 1 loạt nhà đầu tư đã vào nhưng chỉ vào những khu vực có mặt tiền lớn, đem lại lợi nhuận kinh doanh, nên chỉ làm được 1 vài khu ở Kim Liên, Giảng Võ.
Năm 2011, Quy hoạch chung Thủ đô Hà Nội được phê duyệt có 1 câu cần thiết là hạn chế nhà cao tầng ở nội đô, tức là chỉ được xây dựng tới 9 tầng. Từ đó, tức thì ách tắc hoàn toàn việc cải tạo chung cư cũ, tới nay không có thêm 1 dự án nào hoàn thành.
Theo ông Trần Ngọc Hùng, nếu chỉ làm nhà cao 9 tầng thì sẽ không có chủ đầu tư nào làm, vì thế phải quy hoạch lại. Quy hoạch những chung cư cũ này phải là quy hoạch toàn khu để biến thành 1 khu đô thị nén, tức là khu đô thị đồng bộ, ở dưới làm các tuyến phố, có cả trường học, khu thương nghiệp dịch vụ… Tuy nhiên, bài toán mật độ dân số sẽ giải quyết thế nào?
“Tôi đồng ý với kiến nghị của UBND Hà Nội cũng như của Bộ Xây dựng kiến nghị Thủ tướng về các khu chung cư cải tạo xây dựng lại phải cho phép xây nhà cao tầng tới một chừng độ nào đó. Tuy nhiên điều này lại trái với yêu cầu của Thủ tướng là tới năm 2030 rút dần từ 1,2 triệu tới còn 80 vạn dân ở nội đô. Do vậy, cần giải quyết được mâu thuẫn về thi công đồng bộ đô thị nén nhưng không ảnh hưởng mật độ giao thông. Về cơ chế chính sách, chỉ được phân phối bán, cho thuê những căn hộ đó cho những đứa ở phường sở tại, bên cạnh hoặc cùng lắm trong cùng một quận”, ông Hùng cho biết.
KTS. Đào Ngọc Nghiêm, Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch và Phát triển đô thị Hà Nội đề xuất, cần nghiên cứu nhiều chủng loại hóa các hình thức đầu tư, công - tư kết hợp. Nhà nước đứng ra làm, lập quy hoạch, sau đó công bố các điều kiện để lựa chọn chủ đầu tư. Như vậy là quy trình cải tạo chung cư cũ cũng cần thay thay đổi có tính khả thi.
“Lâu nay chúng ta thường lựa chọn chủ đầu tư, sau đó chủ đầu tư lập quy hoạch và cơ quan có thẩm quyền phê duyệt. Tại sao không áp dụng mô hình mới là lập các quy hoạch cải tạo các khu chung cư và cải tạo quy hoạch mặt bằng của từng nhà chung cư? Cái đó do Nhà nước và cơ quan chính quyền địa phương làm, sau đó kèm theo việc tổ chức thực hành dự án, chúng ta nêu ra điều kiện, cơ chế để tổ chức thực hành. Hoặc tìm sự cân đối lợi ích cho các nhà đầu tư, không chỉ trong ranh giới khu chung cư đó mà ở dự án khác trên khu vực của toàn thành phố”, KTS. Đào Ngọc Nghiêm chỉ rõ.
Việc Hà Nội công bố 42 chung cư cũ thuộc diện hiểm nguy và yêu cầu di dân gấp ở 2 chung cư hiểm nguy chừng độ D tiếp tục làm “nóng” vướng mắc cải tạo chung cư cũ trên cả nước. Ngày 15/2 vừa qua, Thủ tướng Chính phủ đã có Chỉ thị số 05 về việc rà soát, rà soát, đánh giá an toàn chịu lực nhà ở và công trình công cộng cũ, hiểm nguy tại đô thị.
Sau khi có Chỉ thị này, Bộ Xây dựng đã họp để triển khai, giao cho Viện Khoa học Công nghệ Xây dựng soạn thảo trình Bộ Xây dựng ban hành các quy trình kiểm định, đánh giá chừng độ an toàn, kết cấu và bản lĩnh chịu lực của nhà ở cũng như các công trình xây dựng có chừng độ hiểm nguy, dự định sẽ ban hành vào tháng 4/2016.
Ông Hoàng Hải, Phó Cục trưởng Cục Giám định Nhà nước về chất lượng công trình xây dựng, Bộ Xây dựng cho biết, sau khi có quy trình này, Bộ Xây dựng sẽ tiến hành tập huấn trên cả nước. Bước tiếp theo là kết hợp với các Bộ, ngành, địa phương để chỉ huy, đôn đốc, theo dõi, đồng thời tháo gỡ, rà soát lại hệ thống các cơ chế, chính sách để đề xuất tham vấn với Bộ, với Chính phủ trong việc ban hành các chính sách về quản lý chất lượng cũng như đánh giá, kiểm định các công trình chung cư cũ, trụ sở làm việc, các công trình công cộng, vi la, các công trình hiểm nguy khác.
Đã có vụ sập vi la cổ số 107 Trần Hưng Đạo (Hà Nội) và không thể biết rằng liệu có thêm vụ sập nhà nào tương tự nữa hay không. Rõ ràng, quyết tâm là chưa đủ. Để thực hành hiệu quả việc cải tạo chung cư cũ vốn rất phức hợp này, cấp thiết có sự thay đổi, đột phá trong chính sách, thể hiện vai trò của Nhà nước, nhất là sự quyết liệt của các cấp chính quyền địa phương. Nếu không thì vẫn chỉ dừng lại ở rà soát, công bố cấp độ hiểm nguy rồi lại để đó. Và hàng vạn người dân vẫn hàng ngày phải sống thấp thỏm, bất an trong chính căn nhà của mình.
Mọi thông tin bài vở hoặc quan điểm đóng góp cũng như thắc mắc liên quan tới thị trường bất động sản xin gửi về địa chỉ email: banbientap@cafeland.vn; Đường dây nóng: 0942.825.711.
